Enis Diker - karalamalar

Dinle !

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Thu, 19 Nov 2009 09:14:00 +0000

Dinle !

Ayrılıkların derdini; bir baba evinin huzurunu, bir dost sohbetinin neşesini, belki de hakikati(mizi) hatırlatan şeylerin/hallerin tümünü. Bizi bize anlatan/hatırlatan sesleri açık bir yürekle dinle.

Dinlediğimiz şey bazen bakışımızı, duruşumuzu düzelten; ufkumuzu genişleten bir bilgi verir. Bazen de bir hali geçmişin bir halini hatırlatır. Verdiği şey bizim dışımızdan bir olay, bir geçmiş olsa da etkisi bize yöneliktir, anlatılan şeyin gayesi bizizdir.

Dinlemek görmektir, kavramaktır aynı zamanda , değer vermektir . Dinlenene açık olmaktır, söylecek şeyi olduğunu kabullenmektir.

Bizden yola çıkarak dinlediğimiz/anlayabildiğimiz, hatıralarımızı varlığımızı katttığımız için söze söylenen bir aittir. Neticede söz dinleyen herkesindir, herkese göre farklı neticelenebilsede.

Gelenek üzerine

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Mon, 16 Nov 2009 13:10:00 +0000

http://kalirind.blogspot.com/2009/11/acilimin-dusundurdukleri.html yazısından hareketle

Gelenek nedir? Kültürü yaratan formlardan biri olarak gelenek bir zamana, coğrafyaya işaret eder. Hayatı bir şekilde anlayış, hayata bir yerden bakış olarak kendi zmanlarından farklı bir yerde eğrtilikleri var. Bir Türk gününde Amerikada oynan Kılıç Kalkan oyunu ile Bursada bir bayram sabahı oynananın farkı gibi.

Tek tek sayıldığında kız alıp vermeden, yemeklerden, halk danslarından ibaretmiş gibi gözüken bir yanıda var. Alemin, insanlığa bakışımızın kavramasına ipuçları veren yanlarıda.

Gelişen/değişen zaman karşışında geleneğin bazı kısımlarının ona direnmesi pek mümkün gözükmüyor. Kılık kıyafet burada ilk göze çarpan.

Sosyal ilişkilerde ise çalışma koşullarını sağlayan şartların öne çıkması bazı sosyal yapıların direnmesini mümkün kılmıyor. Buradan bakıldığında; refah/kalkınma/iş isteyen doğunun sosyal yapısın ve bu sosyal yapıdan beslenen geleneklerini, törenin, ağalık düzeninin bu isteklerle yana yana gelmesinin mümkün olamayacağı gibi.

Bu neticenin geleneğin ve kimliğin korunması üzerine yazmış olduğumuz evvelki yazıların tutarlılığının korunması açısından gözden geçirilmesi, paranteze alınmasına ihtiyaç var sanırız.

Taziye

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Thu, 12 Nov 2009 12:39:00 +0000

Öğle vakti, Zuhuratbaba camii ...

Telefonla aldığımız haberle bir son vazifeye daha çağrıldık

Bir küçük camide, bir baba dostunu yolcu ettik.

Helallik istendi verdik, iyi bildiğimizi yüzüne karşı söyledik, şahitlik ettik.

Ve eksik hayatlarımıza , evvelkilerde olduğu gibi, daha düzgün, daha merhametli olma ihtiyacını bu sefer unutmamak dileğiyle birlikte döndük

GDO nedir?

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Fri, 06 Nov 2009 08:11:00 +0000

Başlangıçta evham olarak düşündük. Komplo teorilerini uçuştuğu ortamda bu konuyuda bilim kurgu bir konu olarak düşünüp tartışmalara uzun süre kulak vermedik.

Gerek GDO larda gerek günlük (bayat) süt olarak satılan UHT lerde gerçeklik payı olduğunu çok geç farkettik.

Benim gibi konu hakkında yeni fikir sahibi olanlar için;

Ziraat mühendisleri odası sayfasından,

GDO NEDİR O? - TEMPO ARALIK 2004

http://www.zmo.org.tr/genel/bizden_detay.php?kod=473&tipi=24&sube=0

BİYOGÜVENLİĞİMİZ TEHLİKEDE! GDO’LARIN TİCARETİ SERBEST BIRAKILDI !

http://www.zmo.org.tr/genel/bizden_detay.php?kod=12262&tipi=3&sube=0

SAĞLIKLI BİR TOPLUM, ÇİFTÇİLİĞİN DEVAMI VE BAĞIMSIZ TARIM İÇİN TÜRKİYE’DE GDO’LU ÜRETİME VE TÜKETİME HAYIR

http://www.zmo.org.tr/genel/bizden_detay.php?kod=11568&tipi=2&sube=0

An geçer

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Thu, 05 Nov 2009 16:12:00 +0000

Ay doğar kervan yürür sessiz gider

An geçer devran döner noksan biter

Lütfen Blogunuzda Paylaşabilir misiniz?

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Thu, 05 Nov 2009 09:43:00 +0000

Hoşça bak zatına*

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Tue, 03 Nov 2009 12:40:00 +0000

Taslak olarak notlar:

Sanırız şiirin bütünlüğüne en uzak anlamı kendinden bencil bir şekilde mutlu olmak olacaktır.

Gene uzak ama mümkün bir mana olarak, olumsuz bir yönden alındığından kendini hakir görmemek çıkarılabilir.

Bir geleneğin dışından da okunabilir ama geleneğin içinde, bir geleneğe bir anlam veriyorsa ve onu doğrultuyorsa diyerek, ordan değerlendirmek istenirse :

Alemin gözbebeği olarak insan (alemi fark eden/edebilen) bir şuur olarakda bir anlam ifade edebilir. Bu felsefi olarak ve mekanik olarak doğrudur da. Alemi (farkına vararak) var edenin insan olduğunu söylemek gibi, hani ıssız bir ormanda çıkacak bir sesi duyacak bir kulak olmadığında sesin varlığını sorgulamak gibi.

Ama bunu bir neşe (geleneğin içindeki anlamıyla değil de bir sevinç ) olarakda almak mümkün sanırım. Varlığından dolayı memnun bir hali ifade etmek üzere. Belki de şevkle sema ya durmuş devişe en çok yakışanıda bu olurdu.

Bu neşeyi ötekine duyduğu hürmetten, onun varlığına verdiği öncelikteki gayeden ayırmamak lazım. Bir başkasına tanınan öncelikte bir neşenin neticesi olmalı. Gelip geçiciliği aşmış, aynasında kendini gören ve aynaya da belki bu yüzden hürmet eden, onu kendinden ayırmayan, varlığının manasını onda bulan. Ya da dinleyen kulağın dinlemese, görebilen bir gözün görmesede bir mana ihtiva ettiğini düşünen.

*"hoşça bak zâtına kim zübde-i âlemsin sen
merdüm-i dîde-i ekvân olan âdemsin sen "

Şeyh Galip

Robinsonun nezaketi ?

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Fri, 30 Oct 2009 15:40:00 +0000

Şöye düşünmek doğru mu olur emin değilim :

Düşünebilmek için (söylenegeldiği gibi) bir "şey"e ihtiyaç duyuyoruz. Nesne, hayal, rüya vs.

Kendini tanıma ise haller üzerinden ise; hallere dönüş, onları tahlil ise bu hali meydana çıkaran şeye, insana (nesneler ? ) ihtiyaç duyarız demek mantıklı mıdır?

Kendini tanıma ile olgunlaşma iki farklı alan, birbirine ihtiyaç duyan. Kendi zaaflarını bilebilir insan ama onu düzeltme gayreti (/ ihtiyacı) duymayabilir. Düzeltme bir sorumluluk duygusu, rahatsızlığın, memnuniyetsizliğin neticesi. Öznesi olmadan düzeltme olabilir mi?. Bunun yanı sıra düzltmenin bir onay beklentisi olacak mı? Robinsonun nezaketini ve alışkanlıklarını muhafaza etmesi anlamlı mıdır? Bir umuda mı işaret eder, bir alışkanlığın neticesi midir?

"Dildeşinden ayrı düşen yüz türlü nağmesi bile olsa, dilsizdir."

Birleştikleri ve ortak noktaları (kendini tanıma ile olgunlaşma (/gayreti)) insana hürmet olan.

Peki, Hoşça bak zatına?nın öznesi? Okuyan ise (önceliği karşımızdakine verdiğimizden) yukarsını tekrar gözden geçirmek lazım galiba

29 ekime

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Wed, 28 Oct 2009 20:47:00 +0000

Mef’ûlü / Mefâîlün / Mef’ûlü / Feûlün

( - - . ) ( . - - - ) ( - - . ) ( . - - )

İlk yirmidokuz ekimin açtığı bayrak
Hep dalgalanır yurdun her bir köşesinde
Bozkırda yatan askerler altında serinler
Geçmiş zamanın ateşinden süzülenler

Resmi tarih karşıtlığı (yeniden)

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Sun, 25 Oct 2009 17:01:00 +0000

Bütün bildiğimiz, bizlere öğretilen tarih sorgulanır oldu. Resmi tarih eleştirisi pek revaçta, efendim bu resmi tarih diye itiraz edildiğini daha sık duyar olduk.

Resmi tarih söylemiyle, aslında gerçek olmayan ama bir şekilde kitlelere öğretilmiş, yutturma bir tarihin olduğu kastedilir oldu. Tarih üzerinden eleştirilir olduk.

Önce; tarih niçin okunur, okutulur?

-Geçmiş hakkında entellektüel bilgi birikimine sahip olmak?

- Geçmişin hatalarından ders çıkarmak maksadıyla?

- Milli bir kimliğin, aidiyetin oluşturulması gayesiyle geçmişte yaşanmışlıklardan istifade etmek?

Yeni ve yükselen bir ilgi var tarihe. Geçenlerde bir televizyon programında (5N 1K da Monte Carlo kumarhaneleri sahiplerinden birinin Cüneyt Özdemir in ) şimdi lüks nedir sorusuna, şimdi lüks tarih denilmesi oldukça ilgi çekici. Geç saatlere kadar tarih bilgilerinin ortalıklara döküldüğü programlar yayınlanır oldu keza. Tarihe karşı oluşan bu yeni ilgi elitist bir tavrın ifadesi. Bunun sosyal boyutunu, aidiyet isteği ile olan bağını hocama bırakıyorum:)

Tarih merakının bir başka nedeni - geçmişin hatalardan ders çıkarmak, ilişki içinde olunan devletleri, dünyayı tanımak gayesi de olabilir. Savunma gayeli olabiliceği gibi geleceğe bir projeksiyon tutma, geleceği şekillendirme amaçlı da olabilir. Aynı geçmişlerin okunması farklı çıkarlara hizmet maksadıyla farklı yorumlarada sebeb olabilildiği söylenebilir. Bir İranlının tarih algısıyla, bir İşveçlinin tarihi yorumlayışı gerek geldikleri gelenek, gerekse beklentileri nedeniyle aynı olmayacaktır.

Resmi tarih ? Müfredata bir gönderme var gibi. Yönlendirici , otoriteter bir devletin gölgesi ile şekillenmiş bir tarihe işaret eden bu bakış ciddiye alınmalı mı?

Her an eleştirilen tarih, aşağılık kompleksine ya da başka siyasi mühendisliklere işaret ediyor olabilir mi? Objektif bir tarihten söz edilebilir mi? Tarihe bakışında ideolojik olabileceği söylenebilir mi?

Devletler arası ilişkilerin çıkar üzerinden yürüdüğü vakıa. Bir devletin bir diğeriyle ilişkilerinde olağanüstü durumlar hariç, deprem vs kurduğu ilişkilerde insaniyeti değil de, devletlerin çıkarını düşündüğün söylemek yanlış olmaz sanırım. Tarihte bu çıkarların kullanılmasında bir araç sanırım.

Bu yüzden sıradan vatandaşa öğretilen tarihin bir takım milli çıkarları öne çıkarması makul sayılabilir. Ve bu illa bir çarpıtmada olmayabilir. Kamuoyunu uyanık tutmak derdiyle de yapılmış olabilir .

Tarihin milli bir kimlik oluşturulmasında , milli bir bilinç oluşturulmasına katkısı inkar götürmez. Kimlik oluşturulmasında tarihin bir alet olarak kullanıması onun bazı konuları öne çıkardığını, bazılarını geride bırakması ile mümkündür. Sanırız bugün resmi tarih denilen şeyde bu. Tabi bunun insani, başkalarını küçümseyici yanlarının her zaman gözden geçirilerek, düzeltilir olmaması lazım.

Tarih nasıl bir kimlik oluştuyorsa, bir siyasi tavra denk düşüyorsa; karşıtlığıda bir başka siyasi bir tavra denk düşebilir. Resmi tarih karşıtlığı eğer bir başka tarih öne süremiyorsa manasızdır. Tarih karşıtlığıdan başka karşıtlıklara işaret ediyor olabilir. Ve tarih bir siyasi çıkarı desteklemek için kullanıldığında, karşı çıktığı resmi tarih gibi pekala da maksatlı olabilir.

Son zamanlarda önüne gelenin resmi tarihe çatması, söylenenlerin hakikat kaygısından uzak olduğunu düşündürür oldu. Resmi tarih eleştrilerinin çoğunda bir başka grubun üzerinde nufuz kurarak çıkar sağlama hedefleniyor sanki.

Zaman

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Fri, 23 Oct 2009 21:30:00 +0000

Bozuk bir musluğun damlatması gibiydi zaman

Duymazdan gelinemiyecek, biteviye ve yoran

Ya da çoğu zaman, el yordamıyla tırmanılan ve

Nefes nefese bırakan , otomatı bozuk bir merdiven

.

Ahmet Hamdi Tanpınar - Huzur

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Fri, 16 Oct 2009 20:42:00 +0000

Tanpınar'ın Huzur romanı temelde bir aşk hikayesi üzerine kurulu. Fakat sanki bu aşk hikayesinin altında, onunla bağlantılı ve semboller üzerinden anlatılan bir başka hikaye daha var gibi. Bu hikaye ise aşk hikayesinin aksine, yarım kalmıyor.

Semboller üzerinden okunduğunda roman, işaret ettiği sembollerle birlikte, II. dünya harbi öncesindeki sıkıntılı dönemde; eskiyle, yeni; geçmiş kültürle, batı düşüncesi arasında bir duruş arayan bir Türk aydının arayışları olarak ortaya çıkıyor. Bu aynı zamanda yeni cumhuriyetin , bir kimlik arayışı ile çağını anlama çabası gibi . Romanının kahramanı Mümtaz’ın hesaplaşması gereken öncelikle bir şark var, batı ise tek değil- toplumu (ve toplumsal gelişmeyi) önemseyenlerle ve bireyi öne çıkaran düşünceler ile tek tek hesaplaşılması, karşılaştırılması mümkün olacaksa buradan yeni bir kimliğin, duruşun ortaya çıkarılması gerekmekte.

Bu okumaya göre romanı yorumlamayı çalışırsak ;

Roman dört ayrı kişinin isimlerini taşıyan, dört bölümden oluşuyor.

Birinci bölüm : İhsan

Birinci bölümün baskın teması hastalıktır

Hastalık : Hastalık bir sıkıntının işareti gibi, bir sıkıntıyı ifade ediyor gibi görünüyor. Bunlar neler olabilir ?

II. dünya savaşı eşiğinde bir zamanda, savaş hatıralarının hala canlı olduğu bir devirde, hastalıkla (evin beyi İhsanın hastalağıyla) başlar roman. Hastalığın (bir sembol olarak kabule edersek bunu) hangi anlamlara gelebileceği üzerinde düşünrsek, şu ihtimalleri sıralıyabiliriz sanırız.

* Hastalık birbirine sığınmış, (I. Dünya Savaşı) savaşın yaralarını henüz ruhlarından atamamış insanların ruh halini ,
* Hastalık aynı zamanda fikri bir arayış içinde olan bir toplumun (ve Mümtazın) buhranını,
*Romanın sonlarına doğru Doktorun yaptığı eleştiriden yola çıkarsak; cemiyetin önceliğini savunan İhsanın bakışının yanlışığına ve (hasta) avrupda iki cemiyetçi fikir üzerinden ( Rusya ve Almanyanın ) savaşa sebebiyet verebilir hale gelmesine işaret ediyor olabilir.

İhsanın hastalığı bütün olan biteni ileri bir tarihe iter."Hele bir iyi olsun.. hele bir iyi olsun ".sh. 61 İhsan iyileşsin- Nuranın ayrılığına sıra gelir sh.68 lafı oldukça düşündürücüdür.

İhsan bölümünde Mümtazın hayat hikayesini, Nurana olan aşkını, bunalımlarını, okuyoruz. Geleneğin dönüşüm sancıları, yavaş hayat akışını, bekleyişleri ek olarak görüyoruz.

İkinci Bölüm : Nuran

İkinci bölümün ağırlıklı teması aşktır.

Aşk geleneğin (şarkın/geçmişin) en çok işlenmiş, en renkli temasıdır. Hayatı bir bütün olarak algılandığı gelenekte beşeri aşkla, ilahi aşk hep iç içe geçer, birbirini besler. Leyla ve Mecnun Fuzulide iki gencin aşk hikayesini anlatırken birden tasvvufi bir boyuta sıçrar; Şeyh Galipin Hüsn-ü Aşkında gene bir ikili okuma vardır bir aşk hikayesi ve onun aynı zamanda aşk hikayesiyle birlikta anlattığı ilahi bir arayış,yolculuk

Ey bizim sevdası güzel aşkımız; şadol; ey bütün hastalıklarımızın hekimi;
Ey bizim kibir ve azametimizin ilâcı, ey bizim Eflâtun’umuz! Ey bizim Calinus’umuz!
(23/24-1.cild-V.İzbudak Çelebi)

Âşıklık, ister o cihetten olsun, ister bu cihetten... âkıbet bizim için o tarafa kılavuzdur.
Aşkı şerh etmek ve anlatmak için ne söylersem söyliyeyim... asıl aşka gelince o sözlerden mahcup olurum. (111/112-1.cild-V.İzbudak Çelebi)

Diye Mesnev-i Şerif te yazan Hz. Mevlana, aşka büyük bir önem vermiş, onu bir ilac olarak, kibrin ve azamaetin ilacı olarak tarif ederek, ona insanı geliştirici bir vazife yüklemiştir. Sekiz yüz yıllık gelenekde bu rotayı izlemiştir.

**

Huzurun bir aşk romanı olarak tanımlanmasına sebeb olan olayların yaşandığı bölümdür ve boğazda geçer. Mümtaz bu bölümde aşkla birlikte, şarkı ve geleneği tecrübe eder. Çok fazla olmamakla birlikte tasavvufi ifadelere de rastlanıyor.

Bu okumada Nuran doğuyu/geleneği temsil ediyor gibi. Mümtaz doğuyu Nuran' dan öğreniyor.

“ yarı uyku hayatından uyuandırılımasını beklemek, bakımsız bir tarla gibi sırf kendisini işleyecek” sh72

sözleri bir kadın için söylenebilecek tuhaf sözler. Sanki keşfi beklenen şarkmış gibi okunması mümkün, yada onun temsil ettiği kültürle uyandırılacak bir kadın.

Daha sonra bir boğaz gezisinde Nuran beni keşfetti diye düşünecektir

Nuran “Anne tarafı Bektaşi, Baba tarafı Mevlevi / evde hep ney sesi dinlerdik – Nuranının Mevlevi kıyafetlerinde eski bir resminin olduğundan bahsedilir.” sh.114

Mümtazın Nurana olan aşkında tıpkı geleğin ifade ettiği şekilde yaşadığını şu şekilde ifade eder “ Mümtaz Nuran’ın aşkıyla bir kültürün miracını yaşadığını, Nevâkâr’ın nakış ve çizgisi daima değişen arabeskinde, Hafız Post’un Rast semâî ve bestelerinde , Dede’nin uğultusu ömründen hiç eksilmeyecek büyük rüzgarında onun ayrı ayrı çehrelerini, aynı Tanrı düşüncesinin büründüğü değişiklikler gibi gördüğünü söylediği zaman, hakikaten bu toprağın ve kültürün asıl yapıcılarına bir bakımdan yaklaşıyor ve Nuran’ın fani varlığı gerçekten, bu yeniden doğuşun mucizesi oluyordu. Çünkü bize mahsus, ta cetlerimizden beri gelen ve terbiyesi en tene bağlı türkülerimde bile hiç olmazsa kanlı bir şehvet rüyası halinde tekrarlanan sevme tarzı, sevgilide bütün kâinatın toplanmasını isterdi. “ sh.199

Tanpınara göre geleneği, Mevlevi ve Bektaşi geleneği temsil ediyor . Birçok yerde ikisini bir arada telafuz ediyor.

BOĞAZ :Boğaz vapurunda camlara vuran ışıkları her zaman geçmesine rağmen göremeyen Mümtaz onun sayesinde fark eder, tecrübe eder. sh.112 Mümtaza göre Boğaz diğer semtlere göre baştanberi İstanbulu temsil ediyor,(sh.110) . Boğazı keşfetmek , boğaz üzerinden İstanbulu kesfetmek buradan bakıldığığına (boğaz - bir yerde bir medeniyeti kendine ait bir macera gibi yaşamış- sh.110) bizi ifade eder.Dil geleneğin dili, ama geçmiş zamanın kalıplarıyla yaşamıyorlar. Geçmiş yaşamın içine sinmiş ama onu oluşturan düşünceye karşı mesafeliler. Mistik ve tenbel işi olarak görüyorlar.

Boğaz yaşamında muzik ön plan çıkıyor. Güzel yemek yapmak, balık avları; sakin, yavaş, keyifli bir hayat resmi çiziyor.

Eleştrilerde sıkıcı bulunan uzun tabiat tasvirleri Mumtazın ruh halini anlatmak için kullanılmış gibi.

--
Mümtaz yolun başında olduğunu, kendine has bir görüşünün olmadığını, bildiklerinin İhsandan öğrendikleri olduğunu, bir tecrübeden doğan bir bilgiye sahip olmadığını Nuran’la Ada dönüşünde yaptıkları sohbette fark eder “Ona üst üste bir yığın hikaye anlattı. Konuşurken hep İhsanın’ın repertuarını sarf ettiğinin farkındaydı “ Demek ki satıhtayım… Daha kendimi bulamadım..” Hakikatten büyük bir eşikteydi” sh.106

Mümtazın düşünce dünyasını anlatan bir başka cümleye ise adadaki lokantada, yapılan sohbette rastlıyoruz: “ İhsan – Mesele, okuduklarımızın bizi bir yere götürmemesinde. Kendimizi okuduğumuz zaman hayatın hâşiyesinde dolaştığımızı biliyoruz. Garplı, bizi, ancak dünya vatandaşı olduğumuzu hatırladığımız zaman tatmin ediyor. Hülâsa çoğumuz seyahat eder gibi, benliğimizden kaçar gibi okuyoruz. Halbuki kendimize mahsus yeni bir hayat şekli yaratmak devrindeyiz. “ sh.88

İhsan “ - … maziyi tasfiye ediyoruz? “ sorusuna “ – Elbette… Fakat icap eden yerlerde. Ölü kökleri atacağız; yeni bir istihsale gireceğiz; Onun insanını yetiştireceğiz “ sh.89 der .

Bunu “ …kendimize mahsus, şartlarımıza uygun yeni bir hayat kurmaya çalışacağız. Hayat bizimdir; ona istediğimiz şekli verceğiz. Ve o şeklini şeklini alırken kendi şarkısını yapacak. Fakat fikre, sanata hiç karışmayacağız! Onları hür bırakacağız. Çünkü, onlar hürriyet, mutlak hürriyet isterler. … Hele mazi ile bağlarımızı kesmek, Garpa kendimiz kapatmak!Asla! Ne zanediyorsunuz bizi! Biz Şark’ın en klasik zevkli milletiyiz. Her şey bizden bir devam istiyor” ve“- ihtiyaçlarımızdan, yaşama irademizden; zaten hıza değil, derse ihtiyacımız var. Bunuda realite bize verir, müphem ütopyalar değil “ sh 89 şeklinde biçimlendirmeyi düşünür.

Suad bunları ütopya olduğunu, dünyayı yeni gözle görmek istediğini ve bunu sadece Türkiye için değil Dünya için istediğini söyler ve “ … kelimeler eski. Yeni insan eskinin hiçbir artığını kabul edemez “ sh 89 yeni insanın geçmişle bağının , geçmişin anlayışının bazı yönlerini kabul etmeyi rededer.

İhsan bunlardan sonra insanlıktan ümidini kesmediğini, fakat insana güvenmediğini. “Bir kere bağlarının çözüldü mü o kadar değişiyor, o kadar kurulmuş makine oluyor ki… Bir de bakıyorsun ki, o sağır ve duygusuz bir tabiat kuvvetine benzemiş. .. Harbin, ihtilalin korkunç tarafı, asırlarca gayretle, terbiye ile, kültürle yendik sandığımız bu kaba kudreti birdenbire başıboş bırakmasıdır “ derken insana olan güvenini azlığından dert yanar sh.90

Mümtaz insanı sevdiğini, şartları değiştirme kudret ve cesaretine hayran olduğunu söyleyerek itiraz edecektir sh.91

“Yeni bir hayat lâzım. Belki sana bundan sana daha evvel bahsettim. Fakat sıçrayabilmek, ufuk değiştirmek için dahi bir yere basmak lâzım.. Bu hüviyeti her millet mazisinden alıyor.” Sh. 164

“Bir tarafta sosyal bir kalkınma ihtiyacı var. Bu cemiyey realiteleri üzerinde düşünerek, onları değiştire değiştire yapılır. Elbette İstanbul sonuna kadar , sadece marul yetiştiren bir memleket kalmayacaktır. İstanbul ve vatanın her köşesi bir istihsal programı istiyor. Fakat bu realiteler içine maziyle bağlarımızda girer. Çünkü o, hayatımızın, bu gün olduğu gibi gelecek zamanda da şekillendirenlerden biridir.” Sh. 165

--

Üçüncü Bölüm : Suad

Bu bölüm Mümtazın Emirganda verdiği yemekle başlar. Yemeğe neyzen Emin Dede de katılacak Ferahfeza Mevlevi Ayini ni icra edercektir. Yaz sonudur, kış geldiği için Boğazdan İstanbul a taşınılacaktır

Suad Emin Dede ayrıldıktan sonraki sohbette Nietzchenin sözünü tekrarlar. Hazcı, bireyci bütün görüşleri temsil eder gibidir. Suad, ferden ve hürriyetten yana olduğunu açıklar. Vakit geçirmek için yaşadığını söyler. Daldan dala konan bir hayatı vardır. İhsan ise cemiyetten yana çıkar.

Suad ın azabını ihsan Cemiyetten yana olduğu için önemsemez. Mümtaz ise bu azaba, her şeye rağmen duyarsız kalamaz.

Suad gittikten sonra İhsan, Suadın bunalımını şöyle yorumlar :

“ – Hazin tarafı şu ki , bu cins azapları bütün dünyada bir asır evvel yaşadı bitirdi. Hegel,Nietzche, Marx geldiler, geçtiler. Bizim için yeni nedir bilirmisiniz? Ne Eluard’ın şiiri, ne de Comte Stavoguine’in azabıdır.Bizim için yeni, en ufak Türk köyünde, Anadolu’nun en ücra köşesinde bu akşam olan cinayet, arazi kavgası veya boşanma hadisesidir. Bilmem, fikrimi anlıyormusunuz? Suad’ı itham etmiyorum.Fakat onun meselelerinin bu günümüzün, kendi günümüzün çerçevesine giremiyeceğini söylüyorum.”

Mümtazın burada “-Ama bir noktayı unutuyorsunuz! Suad hakikaten azab çekiyor” diye itiraz eder. İhsanın’ın cevabı :

“-Çekebilir… ama bana ne?... Benim ferdin peşinde koşacak vaktim yok. Ben cemaat ile meşgulüm. Sürüden ayrılanın arkasından anası ağlasın” sh.287/288 diye cevaplar.

Suad'ın da Nuran' a aşık olması ve rededilmesini, Nuran'ın geçmişi temsil etmesi üzerinden de bir şekilde yorumlamak mümkündür sanırız. Suad geçmişi fikri olarak redetmesine rağmen kökleri itibariyle ona bağlıdır ve ızdırabının sebeblerinden biride budur diyebilir miyiz? bu çok iddialı bir yorum mu olur emin değiliz.

Mümtaz, Nuran ile beraber olduğunda Şeyh Galip hakkında bir kitap yazmaya başlar. İstanbul gezilerinden sonra sh.162 bir araya geldiklerinde yazılması hızlanan bu romanı, Nurandan ayrıldığında ise onun yazacak ilhamı kaybeder. Hatice Sultanı ve Beyhan Sultanı, Nuranı düşünerek yazar Sh.162

Dördüncü Bölüm : Mümtaz

Beyazıtta bir arkadaş toplantısında, Mümtaz yaklaşan savaş hakkındaki düşüncelerini açıklar ve bu arada kendince insanlık üzerine bazı ilkeler koymaya çalışır. "Fenalığı kabul etmemek lazım... Haksızlığı her kabul ediş, daha büyüğünü doğuruyor diyerek kensisini haklı bulan arkadaşına "Haksızlığa hücüm ederken yeni bir haksızlık yapmamak... Bu harp, olursa eğer, çok kan dökülecek. Fakat çekeceğimiz ıstıraplar beyhude olur, eğer metodu değiştirmezsek." sh 338 diye cevap verir. Şavaşta "(Hitleri kastederek) Bu herif insanlığa musallat" sh.338 der ve bu yüzden ona karşı konulmasını, ayrıca bu (Türk) milletin yaşamsaı gerektiğini düşündüğünü açıklar sh.337. Bu arkadaş toplantısında Mümtaz artık soru sorulan fikri alınan kişidir. Fikirleri olgunlaşmaya başlamıştır.

Durumu ağırlaşan İhsan için çağrılan Doktorla, yolda yaptıkları sohbet ile , Mümtazın düşünceleri netleşir.

Doktor yolda tüm mistiklere birazda geniş bir anlam vererek ve yaklaşan savaş ile Almanya(/Rusya)üzerinden cemiyeçilik fikrine itiraz eder.

(Doktor)“Bir milletin veya sınıfın insanlığın evvela birtakım çıldırtıcı şeylerle zıvanadan çıkartılması, sonra da bir delinin veya inzivada hazırlanmış bir planın onu istismar etmesi, benimsemesi, cin çarpmış gibi taştan taşa çarparak uçuruma sürüklenmesi… Düşünün bir kere şu Almanya’yı. Fert fert düşünün… Sonra kütle halinde bir sadistin eline düşünce yaptıklarına bakın… Şimdi bu sadizm, bu kudrete iman, talihe güvenme, Yalnız ben ben düzeltirim düşüncesi , ifrata gitmiş bir ceza ile öbürlerine, karşındakine geçecek. Korkunç bir kapı açılıyor; bir set çöküyor ki, arkasından sayısız felâketler vardır….

(Mümtaz) -Ben geçen harpte Alman talebelerinin ailelerine yazdıkları mektupları okudum. Hepsi insanlık mistiğ idi.

(Doktor)“-Mistik… İşte en korkunç şey. Bir kere ayağınızı topraktan kesmeyin. Her şey olursunuz, havadan kaptığınız her şey. Çünkü uzviyetinizde parazitler konuşur. İnsanlık mistiği, kuvvet mistiği, ırk mistiği, hacalet, ıstırap mistiği... Çünkü tanrılık yanı başınıza bir aktör elbisesi gibi asılıdır, derhal giyinmek öyle kolay ki… Bir kere tanrılaşmaya alışmasın. Mutlak bir fikir olduğunu, hakikatin tek göründüğü yer olduğunu sanmasın “ sh.360

Eve yaklaştıklarında bir Bektaşi çalıların arasından çıkıp Şeyh Galibin meşhur beytini söyler:

Hoşça bak zâtına kim zübde-i âlemsin sen,
Merüm-î dîde-i ekvân olan âdemsin sen!

(İyi bak kendine, âlemin özü sensin. Sen varlığın gözbebeği olan âdemsin.)

Buradan çıkardıkları netice ise insana hürmettir. Muhtemelen İhsan fikrini bu temel üzerine kuracaktır.

“Doktor:
-İyi ama, bu Bektaşi değil, Mevlevi…”
Diye itiraz eder. Mümtaz “Halis Bektaşidir” der ve bir gün “Tek hakikat budur: İnsana hürmet etmeli; bu hürmeti zorlamdan içimizde duymalıyız” dediğini ekler. Sh362 Mevlevi , Bektaşi geleneğinden bir kez daha yan yana bahsetmiş, bu gelenekten süzerek getirdiğini insana hürmet olarak yorumlamıştır.

Muhtemelen Tanpınar burada geçmişle bağı Şeyh Galip bu meşhur sözüyle cemiyet mi, insan mı , hürriyet mi sorularına bir cevap verir. Bu aynı zamanda Mümtazın aradığı cevaptır sanırız.

Mümtaz bu noktadan sonra Suadın hayaliyle karşılaşacak ve onun uzattığı eli itecek , arkasından yere yuvarlanacaktır.Yere düştüğünde ise avuçlarını İhsanın ilaçlarıyla keser.

Son bölümde ; Mümtazın Suadı Hz. İsa’ya benzetmesi , Suadın hayalinin avuçlarında benliğini küçük bir havyan gibi görmesi , en sonuda ise kırılan ilaç şişeleri yüzünden avuçlarının kanaması. Mümtazın buhranının bittiğine, çilesini tamamladığına işaret eder gibidir.

Roman radyodan ikinci dünya harbinin ilan ile biter.
**
Netice olarak, anladığımız kadarıylaTanpınar bir eski İstanbul ve eski kültürün içindeki bir aşk hikayesi dekoru altında, yenileşme üzerine kendi görüşlerini ve dönemin düşüncelerini anlatmakta. Mümtaz, İhsan’ın da etkisiyle belki bir miktar üretimin gelişmesi, ekonomik gelişme için bazı sosyal düşünceleri göz ardı edemesede, tek insanının da ızdırabınada duyarsız kalamıyor. Bir felsefi düşüncenin ya da ideolojinin hatta dinin yanında olmaktan , onu benimseketen ziyade onları değerlendirecek bir hikmeti , anlayışı kabul eder gibi gözüküyor. Herhangi bir düşünceye katı bir teslimiyete karşı oluş ve insana hürmete her şartta öncelik vermek sanırız vardığı nokta olarak kabul edilebilir.

Yapı Kredi Yayınları-2003

Notlar

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Wed, 14 Oct 2009 08:28:00 +0000

Olduğun gibi görün, göründüğün gibi ol bir dönüştürme.

Neyi ; aceleci insanı

Bir önkabulü gerektiriyor hakikat(lilik) derdi, eksik oluşu.

Ne konuda, nasıl , ne kadar eksik? henüz belli değil

Olduğu gibi.. de, ne olduğunu, ne olabileceğini henüz bilmiyor, bildiği sadece eksik olduğu

Kendini tanı madanda bu (olduğun gibi ... ye geçmek) mümkün değil. O halde ilk hareket kendini tanımak.

Eksik olduğunu kabulden öneceki halinde böyle bir derdi yok. Çoğu zaman kendini eksiksiz görebiliyor.

Kendini tanımada doldurulacak bir liste, cevaplanacak test işi değil. Her an olan içinde mümkün. Ve bitirip ben buyum şurda eksiklerim var üzerinden, bitmiş bir netice üzerinden olduğun gibi .. ye geçmek mümkün değil. Yani değişen hayatın sürprizleriyle kendini tanıyan insanın, kendini tanıma sürecini bir yerde bitirmesi mümkün değil. Buna vaktide yok ayrıca, vadesi belli olmadığı için. O halde tanıma bitmeyeceği için olduğun gibi görün... çabasıda tanıma ile birlikte birbirini besleyerek ilerlemeli galiba.

"Hakikat Derdi

Kimde hakikat derdi (gerçekleri araştırıp öğrenme çabası) yoksa, hakikati istemiyor demektir. Mümin o kimsedir ki, balık gibi susuz yaşayamaz. Bütün dünya nimetlerini balığın önüne koysanız, su olmadığı için orada eğleşemez. Öyle ise mümin de balık gibi suya koşar, suya atılır, hem de küçücük bir suda kurtuluş bulamaz. Küçücük bir suda avlanan balık, su az olduğu için oltada kalır. O su balığın içine sinmez, onu tatmin etmez, deniz gerektir ki, balık orada büyüyüp koskoca timsah hâline gelsin. "

Hz. Mevlâna'nın hocası Seyyid Burhaneddin Hz. den

taslak

"12 yaşındaki mendilci Ahmet’ten hayat dersi!" ????

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Tue, 13 Oct 2009 09:36:00 +0000

"Bilecikli Ahmet ise, Mecidiyeköy’deki Profilo trafik ışıklarında elindeki kağıt mendilleri satmak için yeşil ışığın yanmasını bekleyen araçların camlarını tıklatıyordu.“Sen okula gitmiyor musun” dedim, gerisi geldi:- İki sene önce dördüncü sınıfı bitirdim ve bıraktım.- Neden?- Babam hapse girdi...- Ne yaptı ki?- İnce iş... Şimdi anlatamam...- Annen neden çalışmıyor peki?- O da çalışıyor, aha orda... (Eliyle 10-15 metre uzakta kucağında bir bebekle dilenen kadını gösteriyor.)- Oooo, iyisiniz... Bu ışıklar sizin kontrolünüzde yani...- Kız kardeşim de cam siliyor...- Vay, vay, vay... İyi para götürüyorsunuzdur...- Üçümüz günde 200-250 liradan aşağı toplamıyoruz... - Ayda 6 milyar eder...- Geçiyor... Ama pazar günleri çalışmıyoruz... Çünkü pazarları bu ışıklar tıkanmıyor. İş olmuyor. Ben de balık tutup satıyorum. Sana da getireyim mi?- Boş ver balığı, o kadar parayı ne yapıyorsunuz?- Birazını babama gönderiyoruz, birazını yiyoruz, yarısını da biriktiriyoruz.- Biriktirince ne yapacaksın, dükkân mı açacaksın kendine?- Manyak mıyım be abi, ne dükkânı... Araba alacağız. Babam hapse girmeden önce korsan (kaçak taksicilik) yapıyordu, büyüyünce ben de aynı işi yapacağım.- Ev almayacak mısınız?- Evimiz var, belediye verdi. Kâğıthane’de...
***Bu sırada ışık yeşile dönüyor ve arkamdaki araçların sürücüleri kornalarına abanmaya başlıyor... Ama muhabbet tatlı, Ahmet’le biraz daha konuşmak için arabayı iyice kenara çekiyorum.- Okulu tamamen bıraktın yani...- Okusam ne olacak ki? Benim öğretmen yirmi yıl okumuş, bin lira kazanıyor. Yaşanır mı o parayla? Hem ben her gün internete giriyorum, o yeter.- Bilgisayarın da mı var?- Niye olmasın ki?- Peki; arkadaşların okula giderken hiç mi üzülmüyorsun?- Önce üzülüyordum, ama artık sigara paralarını bile ben veriyorum. En zenginleri benim şimdi.Ahmet işin kolayını bulmuş, yolunu çizmiş; ne söylesem nafile... Vedalaşıp gitmek için hamle ediyorum, suratı asılıyor:- O kadar çene çaldık, bir beşlik bile atmayacak mısın?
***Dün 15 milyon öğrenci dersbaşı yaptı...Şanslı olanlar üniversiteyi kazanıp, öğretmen, doktor, mühendis olacak ve Ahmet’in dediği gibi ayda bin liraya talim edecek. Çoğu da işsizler kervanına katılacak.Ahmet ise o zamana kadar çoktan altına arabasını çekip, korsana başlamış olacak.Belki de işleri iyice yoluna girecek ve “filo” kuracak...Çoğumuz sokakta gördüğümüz o çocuklara acıyoruz ya... Bence asıl kendi çocuklarımızın geleceği için kaygılanmalıyız!"

http://haber.gazetevatan.com/haberdetay.asp?Newsid=260973&Categoryid=4&wid=102

Bana e-maille gelen imzasız bir yazı. Bir satırını tarayıp internette aradım. Yazı Mustafa Mutlu' nun imiş. Bayağı tutmuş bir yazı, bir çok forum/blog vs. copy paste yapmış. Yazının hangi toplum kesimleri tarafından onay aldığını göstermesi açısından şaşırtıcı.

Yazı kurgu denecek, bu kadarına pes dedirtecek bir yazı. Kurgu olup olmaması da o kadar önemli değil. Sistem Ahmetleri bir şekilde ortaya çıkarıyor.

Sonu çok çarpıcı öğretmenini kasdederek 1000 lira maaş alıyor, geçinilir mi diye küçümsüyor, korsan taksicilik yapacağını söylüyor.

Kurgu olup olmaması ayrı bir mesele verdiği mesaj ve bu mesajın yazar tarafından eleştirilememesi açısından enterasan. Yoksula yardım etmekten caydırıcı,(onlar bizden fazla kazanıyordur nasılsa) okuyan nesil için karanlık bir gelecek çizen bir yazı. En kötüsü başarıyı paraya endekslemesi galiba. Bu düşünceye göre ne kadar mesleğinde başarılı olursa olsun bir öğretmen örneğin manavdan az kazanıyorsa başarısız olmuş olacak. Başarı ölçeğinin paraya endekslenmesi, başka değerlerin başarı kategorisinin içinde yer almaması bizleri mutsuz nesiller yaptı galiba.

Başarının ölçütü bu olduktan sonra yapılan işin kanuniliği (/dışılığı) de bir noktadan sonra anlamını kaybedecektir.

Yazarın Ahmetin projeleri karşısında çaresizliği, sessiz onayı (kanunsuz olan dahil) , bir değere yaslanarak eleştirememesi, olayın bir başarı öyküsü gibi sunulması düşündürücü. Bu bakışın genel bir kanaat olduğunu göstermesi açısından ise üzücü.

Sıkı tutun

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Tue, 29 Sep 2009 10:24:00 +0000

Evet köklerin delemedi toprağı

Bir rüzgarda sökülüp dağılacak gibisin

Evet çiçek açamadın, tohum veremedin

Belki de beklediğn gibi olmadı tohumun.

Düşlediğin yağmurlar yağmadı

Sert esti rüzgar

Kavurdu güneş

Don vurdu umutlarına

Uzat yapraklarını güneşe yine de

Varsın

Ve tek değilsin talihi yaver gitmemiş

Gökyüzü bir fırtınadan haber verse bile

Yine de sıkı tutun sen toprağa

Cılız yaprakların gölgelesin

Karıncayıda, ağustos böceğinide

Gölgenden sebeplensin yosunlar

Sıkı tutun, sıkı tutun da

Bir alem yeşersin

Sen umut ol umutsuzlara

Umut senin adın olsun

Sonbahar

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Sun, 27 Sep 2009 10:28:00 +0000

Demlenen çay, uykunun mağmurluğu
Sonbahar ın loş, solan mahsunluğu

ya da

Demlenen çay, uykunun mağmurluğu
Sonbahar ın uykusuz mahsunluğu

ya da

Kaynayan çay, demlenen yorgun zaman
Sonbahar ın uykusuz mahsunluğu

ya da

Eskimiş bahçemde artık kaybolan
Pervasız akıp, giden yorgun zaman

Demlenen çay, uykunun mahmurluğu
Sonbahar ın loş, solan mahsunluğu
Kuş la rın göç / vak ti nin sus/ kun lu ğu

Merhamet acıma değil

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Fri, 25 Sep 2009 06:48:00 +0000

Merhamet acıma ile karıştırlımamalı.

Engellilerin biz acınmak istemiyoruz iş istiyoruz derken kastettikleri merhmamet karşıtlığı değil. Engelli olmayanlarla bir denklik talebi. Yardımla değil emekleriyle geçinme isteği. Bu yardımı red değil, yardımsız ayakta dik durabilmek derdi.

Bugünün dünyasında, sosyal devlet anlayışı içersinde engellilerinde yalnız başlarına yaşayabileceklerinin , bir başkasının desteği olmadan, rahatsız olmayan insanlar gibi onurlu yaşamanın mümkün olduğu herkes tarafından kabul edilir.

Değişen toplumsal bakışlar insanlar arasındaki eşitlik düşüncesini değiştirdi. Kadın erkek, engelli engelsiz ayrımlarında insanların kendi hayatlarını kurabilmeleri devlet tarafından verilmesi gereken birer hak olarak kabul edilir oldu.

Bu gelişme insanların birbirine merhamet duymasına, güçsüze acımasına engel değil ve bu sosyal gelişme insaniyete karşı bir tavırda değil.

Başa dönersek, acıma merhmaetin bir sonucu olabilir ama merhmaetin sonucu sevgide olabilir. Merhametle acıma üstüste oturan kavramlar değil. Biri diğerinin sonucu olabilir ama bu da bir zorunluluk olmayabilir. İnsan çocuğuna , bir yavru kediye merhamet duyabilir ama acıma hissi duymayabilir. Belki merhametsiz ile acımasız birbirine çok yakın kavramlar denebilir.

Merhmamet nedir öyleyse? Esirgeme ve sevmenin toplamı olabilir. Yanlış hatırlamıyorsam Elmalının Bismillahirahmanırrahim in tefsirinde (Fatiha da olabilir) benzer bir ifadesi vardı, yanlış hatırlamıyorsam.

Utancımız - Mersin'de On aylık bebek açlıktan bir deri bir kemik kaldı

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Wed, 16 Sep 2009 19:34:00 +0000

Utancımız - görmemişiz

Duymamışız sesini ağlayan İbrahim bebeğin

Dalmışız işe güce, kendimize

Bir deri bir kemik kalmış

Ağlayacak sesi bile kalmamış artık

---

Mersin'de On aylık bebek açlıktan bir deri bir kemik kaldı
Mersin'de 3 aylık hamile Emine Balkar, açlık ve sefaletin kol gezdiği Afrika'da bulunan çocuklar gibi adeta bir deri, bir kemik kalan 3 aylık minik çocuğu İbrahim'i kucağına alarak dileniyor.

MERSİN'de sokaklarda dilencilik yapan 30 yaşındaki Emine Balkar'ın açlıkla boğuşan Afrika ülkelerindeki aç çocuklarının görünümünü andıran 10 aylık oğlu İbrahim, polis tarafından kucağından alınıp ambulansla gönderildiği hastanede tedavi edildi.

Kent merkezindeki işlek caddelerde dilenen 3 aylık hamile Emine Balkar'ın kucağındaki çocuğun aşırı zayıf ve bitkin bir halde olduğunu fark eden bir kişi, durumu polise bildirdi. İhbar üzerine Emine Balkar'ı bulan polis, besinsizlikten iskelet gibi gözüken İbrahim için ambulans çağırdı.
Yaşananlar karşısında şaşkına dönen Balkar, çocuğunun elinden alınacağı korkusuna kapılarak ağlamaya başladı. Kucağındaki minik yavrusunu sağlık ekibine vermek istemeyen genç kadın, aniden fenalaştı. Bunun üzerine sağlık ekibince tansiyonu ölçülen Emine Balkar, gözyaşı dökerek doğduğu günden itibaren açlık ve sefalet içinde bulunan oğluna yardım eli uzanmasını istedi. Sağlık ekibinin sorduğu sorulara güçlükle cevap vermeye çalışan Balkar, daha sonra tedavisi için ambulansa alındı.

Götürüldüğü Toros Devlet Hastanesi'nde 5 saat gözetim altında tutulan İbrahim'in aç ve hasta olduğunu belirten Emine Balkar, “Eşim çöplerde kağıt ve naylon toplayarak geçimimizi sağlamaya çalışıyor. Her zaman iş olmuyor, açlıktan ölmemek için ben de dilenmeye başladım. Başka çarem yok” dedi.

Tedavinin yanı sıra beslenen minik İbrahim, annesi Emine Balkar'a teslim edildi.

http://www.mersinhaber.com/15088-mersin-de-on-aylik-bebek-acliktan-bir-deri-bir-kemik-kaldi.html

Multifonksiyenel hayat

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Sun, 06 Sep 2009 16:16:00 +0000

Yeniden

Birbiri ardına geçen günler.

Dağınık düşünceler. Müzik dinlerken yazı yazmak, konser izlerken son dakikaları takip etmek, bilgisayarda iş yaparken gelen mesajlara bakmak, kitap okurken yarın yapılacakları düşünmek vs vs. Mutifonksiyonel hayat; yapılması gereken herşeyi bir arada, birlikte yapmak. Progamların devamlı iptali, değişmesi, başka programlarla birleşmesi, sulanması çoğu kez manasını kaybetmesi. Hayatın akışında kaybolmak.

Hayatın akışına direnmek zor.

Hayat bir fabrika bandınadaki ruhsuzluk içersinde, sürprizler ile karşımızda. Üzerimize yüklediği görevleriyle , sürprizleriyle dağıtığı ruhumuzu toparlamamız için vakit vermemeye kararlı. Çoğu zaman anlık kararları almakla yükümlüyüz. Akla , gönüle soramadan tepki vermek zorunda kalıyoruz. İnsanlıktan nereye ?

Verilipte tutulamayan sözler, dinlemeyen sohbetler, kulak verilemeyen dostlar ile asosyal bir dünya. Hayat herşeyi yapabilecek kadar uzun değil.

Yolda olana

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Sat, 05 Sep 2009 16:03:00 +0000

.

Yolda olan, yolda bulunan göze;

Yolda olan yolcu temkin üzredir

.

Aruz denemeleri

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Thu, 03 Sep 2009 18:44:00 +0000

Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilün
( - . - - ) ( - . - - ) ( - . - )

Kış tı, hep yor/ gun ge çen yıl/lar gi bi

Buz ke sen yok /uş ha yat tan/yol gi bi

Tır ma nır her/ yol cu gay ret/ iç in de ?? arızalı

Tır ma nır he / yol cu in san / se siy le ?? arızalı

Gel bı rak ak/ şam da kop an/rüz ga rı

Sel vi ler den/ ak tı rüz gar / kış gü nü

Buz lu cam ın / ar ka sın dan / gö rü nen

Pus lu şe kil / ler di ge çip / kay bol an ?? arızalı

Es ki ler den / hep ha tır lan / an dı, o

Dost un ay / dın o hep pak / çeh re si

Dün ya nın ağ / ır lı ğın dan / bez di ler

Sey re dal mış/ bul du lar ol /an la rı

Her dü şen yap / rak la sol ar /ak şa mım

Uf ku kap lar/bir kı zıl gün /ün yü zü

Hakikatlilik ile aşk arasındaki bağı anlama denemesi

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Wed, 19 Aug 2009 08:38:00 +0000

Hakikat ve aşk arasında bağ?

Yaşanan anın içinde anı, geçmişin tecrübeleriyle yaşanmaşlıklarıyla değerlendiriyoruz. Yaşananın alacağı şekli, hesaba katılmayan, katılamayanlarla nasıl etkileşeceğini bilemiyoruz. Tüm zamanların sonunda oturup değerlendirme gücümüz yok.

Bu ise hakikati oluş içerisinde temkinli, mütevazi bir arayış çabası haline çeviriyor, ele geçirilmesi mümkün olmayan.

Hakikat ve hakikatlilik üzerinden aşka bakmak/ulaşmak mümkün müdür?

İlk başka günlük yorgunlukların arasında bir mücadele gibi duruyor hakikat. Sürekli bir çaba. Hakikatin varlığından şüphe etmeyen, promete çabası.

Aşk burada hakikati kavramanın bir yolu mudur, hakikat çabasının açtığı bir kapı mıdır?
Öncelik belki de yöntemsel açıdan bir önem taşır.

Hakikatin kendisinden yola çıkarak aşkı kavrama çabası bize ikinci yolu işaret eder.Hakikatin peşinde mütevazi bir şekilde yaşanan hakikatlilik çabası bir arayışın ifadesidir ve bir arayış ise kendinde yapılan bir şey olmasına rağmen insanın çevresiyle, insanları, tabiatı anlama çabası ile mümkün olur. Küçük, küçük birçok olayın kendi içinde yaşadığı hakikatın her zaman bir başka şeyle ilintisi olduğu üzerine. Ve küçük bir çok olaya duyulan ilgi, onların içinden bakma çabası.

Aşk burada anlama çabasından bağlanabilir. Aşk bir şeye bir başkasının gözünden bakmanın/bakabilmenin en yüksek noktası değil midir. Sürekli ve anlamaya dönük bitmeyen(/ bitemeyen) bir ilgi değil midir? Ve aşık bu anlama çabasının noktalanmasının aşkın bitiği anlamana geldiğini bilmez mi? Olgular, olaylar, haller değişir aşkta değişmeyen/değişemeyen onu ayakta tutan ise sürekli ve mütevazi ilgi/anlama çabası değişemez. Belki de bir halin, olgunun, olayın anlık hakikatini hissetmek mümkündür ama sürekliliği olan bir şey değildir. Onu sürekli yapan hakikkate olan sürekli ilginin kendisidir.

Sanırım...

taslak, düzeltilecek

Başlamak

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Fri, 14 Aug 2009 17:32:00 +0000

Meydan okuma mıdır?

Rüzgarın hep bir yönden eseceğini bilerek

Ağaç dikmek

Ya da boş bir defterin başına oturmak

Kolaycılık mıdır? Sorumluluktan kaçmak mıdır?

Binbir emekle yazılmış bir şiir defterini düzeltmek

Ya da yorgun bir şütçü beygirinin yaralarını sarmak

Gücü yetebilene ne gam.

Ağaçsa dikilmeyi; defter yazılmayı, düzeltilmeyi

Beygir yaralarının sarılmasını bekler

Terredütün, kararsız insanlığına karşı

Barış mı? Barışma mı?

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Tue, 11 Aug 2009 16:32:00 +0000

barış

a. 1. Barışma işi: “Biz baba kız biliyorduk ki bu gibi kaçışlar, bir barışla biter.” -M. Ş. Esendal.

2. Savaşın bittiğinin bir antlaşmayla belirtilmesinden sonraki durum, sulh, hazar: “Atatürk'ün insan haklarına ve dünya barışına ne kadar saygılı bir lider olduğunu ifade etti.” -H. Taner.

3. Böyle bir antlaşmadan sonra insanlık tarihindeki süreç: Barış içinde yaşamak.

4. Uyum, karşılıklı anlayış ve hoşgörü ile oluşturulan ortam: “Devlet işçi işveren ilişkilerinde çalışma barışının sağlanmasını kolaylaştırıcı ve koruyucu tedbirler alır.” -Anayasa. Güncel Türkçe Sözlük TDK

Barış sözcüğü bugünlerde insanlara niye itici geliyor ?

Barış iki tarafın anlaşamasıyla da ortaya çıkabilir, bir tarafın tükenmesi sonucuda ortaya çıkabilir. Bir tarafın tükenmesi sonucu ortaya çıkan barış daha ziyade teslimiyetin getirdiği ateşkestir, sulhtur . Japonyanın atom bombası karşısındaki mecburiyeti gibi. Burda kavganı sona ermesi, gönüllüde olabilir gönülsüz de olabilir. Ya da Iran Irak savaşındaki gibi iki tarafın tükenmesi de bir barışı zorlayabilir.

İki tarafın gönlü olmadan barış olabilir mi? Evet rızasızda barış olabilir , Allahın' dan bulsun denir herkes kendi işine bakar.

Barışma deyince ise insanın aklına barışma resimleri geliyor, iki tarafında az çok kendine dönük bir hesaplaşması, galiba biraz ileri gittim, kusura bakma mahcubiyeti ile el uzatması. Yaraları olmasına rağmen gönüllerinin öfkesini, kinini susturması, acısıyla karşısındakine bir merhamet duymaya başlayabilmesi. Ötekine karşı bir bakış değişikliğidir barışma.

Ötekine, bakış açısını değiştirerek bakmak kolay bir şey değildir. Bunun için insan karşındakinden olumlu bir şeyler görmek ister. Benim dediğim olacak, benim istediğim şekilde barış olacak diyenle yapılan barış, barışma değil dayatmadır. Burdaki barış söylemleri karşındakini ezmek için kullanılan bir söyleme dönüşür. Ve bu haliyle barış arayan, barışmaktan ziyade müzakere yapmaktadır. Derdi kendine meşruluk zemini aramaktır. Karşındakine bakış açısını değiştirmesi için fırsat vermemekte, belki de kinini teskin etmeye çalışmaktadır. Ve hala bir tarafın silahlar susun derken, silahların ortaya çıkmasına sebeb olanı , imralıyı taraf yapmaya çalışarak insanları rencide etmesi nedir? Barışma? Umursamama? Ya da pazarlık?

Güncel barış tartışmlarının arkasında barışma derdi göremiyoruz. Barış sözcüğünün insanlara itici gelmesi bundan sanırız.

Olduğun gibi görün/Göründüğün gibi ol

enis.diker@gmail.com (Enis Diker) — Tue, 04 Aug 2009 08:32:00 +0000

Hz. Mevlananın meşhur yedi öğüdünün son cümlesi.*

Olduğun gibi görün, kendini başka türlü, olduğundan farklı göstermeye çalışma, riyaya girme.

Hz. Mevlana burada bir ikazda bulunuyor. Olduğu gibi görünmek bir kendini dönüş, tanıma gayreti , kabullenme. Fakat burada bırakmıyor. İnsan sadece kötü yönleri ile insanlar arasında tanınmaz, insanlar iyi yönleri görür söyler, bunun için :Göründüğü gibi ol, insanlar seni nasıl tanıyorsa (tabii iyi yönleri ile; kötü tanıyorsa kötülüğe devam et ruhuna aykırı) tanıdıkları şekilde yaşamaya çalış. Bir evelki cümledeki olumsuzluk burda yok. Burda bir iyiye yöneliş var.İlk cümlenin içine kötülüğünü gizlememe manasıda melami bir tavırda var

Kendi hakikatine açık oluş; doğruya kendi hakikati/sınırları/zaafları üzerinden kendini tanıma, doğruya yöneliş gayreti. Cümlenin yönelişi içinde kendi dışındakileri yönelişi barındırıyor. Kendi dışındaki insanlara, insana yöneliyor. Başkasıyla kendini görme, hatalarını farketme, doğruya yöneliş. Aslında bir kendine yönelişi cümle içersede bunu tek başınalık olarak tanımlamıyor. Altında yatan başkalarına, insana (belki tabiata, cümle aleme dönük bir farkedişi , anın içinde oluşu, ana uyuşu içeriyor, bu anın içinde doğrulmaya işaret ediyor muhtemelen)

* Sevgide güneş gibi ol, dostluk ve kardeşlikte akarsu gibi ol, hataları örtmede gece gibi ol, tevazuda toprak gibi ol, öfkede ölü gibi ol, her ne olursan ol, ya olduğun gibi görün, ya göründüğün gibi ol.(Mevlana Celaleddin Rumi Hazretleri)